De pest

 

Oef, wat was ik blij dat ik de laatste bladzijde van dit boek heb gehaald! Ik moet zeggen dat het absoluut géén luchtige literatuur is. Maar goed, ik had ook niet veel anders verwacht. Het viel me verdorie best zwaar om te lezen en het was een taaie doorbijter. Ik heb het dan ook meermaals weggelegd en er enkele weken over gedaan. Het is geen boek dat je verslindt of dat zin geeft om verder te lezen, maar eerder een waar je doorheen moet ploeteren. Het is niet zozeer de omvang ervan, maar het heeft te maken met Camus' verouderde schrijfstijl. Zijn woordgebruik is -niet verwonderlijk voor een boek uit 1947- wat gedateerd en zijn zinnen zijn vaak filosofisch en lang uitgesponnen. Bovendien is het boek doorspekt van een soort 'zwaarte' die het extra beladen maakt. 

Ik was erg nieuwsgierig naar deze klassieker. In deze coronaperiode boomde de verkoop ervan plots enorm en daarom wilde ik het erg graag lezen. Ik kocht het online en was benieuwd naar het verhaal. Al gauw bleek dat ik me niet aan een echt verhaal moest verwachten. Het is dan ook een kroniek over het verloop van de pestepidemie. Niet dat dit me teleurstelde, ik ben hiermee alweer een ongekende literaire ervaring rijker en leer zo een nieuw genre kennen.

Uiteraard zijn er opvallende overeenkomsten met de huidige coronacrisis: een bizarre 'ziekte' die plots uitbreekt in een klein dorpje, de vele doden, het zoeken naar de oorzaak, het zoeken naar een vaccin, verschillende dokters met uiteenlopende meningen, het dagelijks meedelen van het aantal sterfgevallen, de quarantaine, de mondmaskers, …. Het is allemaal griezelig gelijkend en tegelijk akelig dat een boek uit 1947 opeens een scenario lijkt te zijn voor wat er zich anno 2020 afspeelt. Camus is op zijn minst visionair! Ik heb zelden een boek gelezen waarvan het verhaal zo eng veel overeenkomsten vertoont met de realiteit. Maar …, het komt goed! We moeten alleen nog even volhouden. Het is pas in de laatste regels dat ik een erg filosofische boodschap las. Ik onthoud dat de geschiedenis zich voortdurend herhaalt omdat wij mensen nooit leren en steeds opnieuw vervallen in onze fouten. Hopelijk zet de afloop van het boek zich ook door in real life.

"Want hij wist wat die blije menigte niet wist en wat in de boeken te lezen staat: de pestbacil sterft nooit uit en verdwijnt nooit definitief; hij kan tientallen jaren achtereen blijven sluimeren in de meubels en in het linnengoed, hij wacht geduldig, in kamers, kelders, koffers, zakdoeken en paperassen, en misschien komt er een dag waarop, tot schade en lering van de mensheid, de pest zijn ratten wekt om ze te laten sterven in een gelukkige stad.

De avond is ongemak

Ongemak is het gevoel dat ik bij momenten had bij het lezen van dit boek. Een gereformeerd Nederlands boerengezin wordt geconfronteerd met het verlies van een kind. Ik kon moeilijk geloven dat het verhaal zich in de huidige tijd afspeelt. De vaak strenggelovige gedachten en uitspraken stroken naar mijn gevoel niet met het leven vandaag. Het boek is soms ruw en hard maar bovenal schrijnend. Een boerengezin moet de dood van een kind verwerken. De ouders zijn volledig verlamd door verdriet maar verbijten dit en tonen geen enkele emotie. Het gedrag van de 3 overige kinderen ontspoort intussen in onkuise dingen. De vreemde seksspelletjes die de dom gehouden kinderen spelen, gaven mij een gevoel van onbehagen.

Het is een sterk boek dat mij, ondanks de trage voortgang, toch erg gegrepen heeft. Ik kocht het online tijdens de lockdown, samen met nog een paar andere boeken. Het was niet mijn eerste keuze, maar het werd me aanbevolen in de marge. Geen miskoop, zo blijkt nu.

De schrijfstijl is aangenaam, al bulkt deze van de vergelijkingen en de metaforen. Het verhaal kabbelt eerder traag en de personages blijven erg vlak. Ik wilde voortdurend weten hoe de ouders zich voelden maar hier bleef ik helaas wat op mijn honger zitten. Het verhaal wordt verteld door de ogen van dochter Jas, ze is nog te jong om het verdriet van haar ouders te zien of in woorden te vatten en komt hierdoor onwetend en naïef over.

Het einde kwam onverwacht en nogal abrupt. Bij het omslaan van de laatste pagina was het verhaal ineens gedaan. Ik vond het een sterk boek maar was wel blij dat het gelezen was. Het ongemak uit het verhaal kruipt namelijk onder je vel en daar wil je niet te lang in blijven hangen. 

Marieke Lucas Rijneveld heeft me met dit debuutroman aardig weten te bekoren. Intussen heeft zij ook een tweede roman uit die ik alvast op mijn to-readlijst noteerde. 

Vele hemels boven de zevende

Ik kocht dit boek enkele jaren geleden. Het verhaal sprak me meteen aan. De schrijfster gebruikt een aparte stijl waarin ze de verschillende personages afwisselend laat vertellen. Dat was even wennen en het verhaal was op die manier niet meteen goed te volgen. Ik moest daarom ook meermaals terugbladeren om een goed beeld te krijgen van de vijf personages. Ik herlas alle personages nog eens apart, wat meteen een heel andere perceptie aan het boek geeft. Achteraf merkte ik wel dat je op die manier de verweving van de vijf levens in het totaalverhaal mist. Het is een boek om te herlezen, wil je goed mee zijn in het verhaal.

Griet Op de Beeck beschrijft hier hoe een familie langzaam uit elkaar wordt gescheurd door verborgen familiegeheimen. Vijf personages vertellen in de ik-vorm afwisselend hun deel van het verhaal. Ze zijn allemaal op een manier met elkaar verbonden. We lezen stukken uit het leven van Lou, Elsie, Eva, kunstenaar Casper en vader Jos. Op het verjaardagsfeest van moeder Jeanne worden alle personages met elkaar verenigd. Aan de feesttafel wordt echter ook de jarenlange schijn doorbroken en barst de bom. En dan pleegt Eva zelfmoord. 

 

Het is een prachtig verhaal met grote thema’s en best wat herkenbare passages. Allemaal hebben de personages het op hun manier lastig met de levensfase waarin ze zich bevinden en zijn ze op zoek naar de zin van het bestaan. Er is verdriet en vreugde, liefde en overspel, alcohol, eenzaamheid en een familiegeheim. Ik had het gevoel dat het boek vooral rond Eva draait, misschien komt dat omdat haar verhaal een dramatische afloop kent?

Lou en Eva waren meteen mijn favoriete personages in het boek. Lou worstelt aandoenlijk klungelig met banale tienerproblemen. In Eva herkende ik flarden van mijn jongere zelf en mijn vriendenkring. 

Aangenaam om te lezen bij Op de Beeck vind ik haar heerlijke Vlaamse schrijfstijl in de ge- en gij- vorm. Het voelt wat ongemakkelijk aan in het begin, maar het is een stijl die de auteur zich toegeëigend heeft en die ook helemaal bij haar past. Ze schrijft in mooie zinnen, bij momenten zelfs poëtisch en ontroerend. Ik moest zinnen soms herlezen omdat ze zo treffend mooi alles omvatten of herkenbaar waren, als quotes of levenslessen bijna. Ik begrijp dat niet iedereen fan is van de schrijfster en dat het voor sommigen wat te soft is, maar ik hou ervan en lees het graag. Het is een mooi verhaal met diepe emoties.